{"id":12662,"date":"2026-08-27T10:10:04","date_gmt":"2026-08-27T13:10:04","guid":{"rendered":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/?p=12662"},"modified":"2026-08-27T10:10:05","modified_gmt":"2026-08-27T13:10:05","slug":"wellis-rodrigo-da-silva-costa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/","title":{"rendered":"Wellis Rodrigo da Silva Costa"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-1\" style=\"font-size:26px\">Metodologias Educativas e de Capacita\u00e7\u00e3o para a Melhoria da Qualidade dos Recursos H\u00eddricos<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-2 wp-block-paragraph\"><strong>Palavras-chave<\/strong>: \u00c1gua, Ensino de Qu\u00edmica, Pensamento sist\u00eamico, Autonomia.<br><strong>Data<\/strong>: 31\/03\/2023<br><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-3\" style=\"font-size:20px\">Resumo<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-4 wp-block-paragraph\" style=\"font-size:14px\">A \u00e1gua \u00e9 uma subst\u00e2ncia que nos convida a estudar as Ci\u00eancias da Natureza e suas Tecnologias, os rios de cada regi\u00e3o e suas caracter\u00edsticas f\u00edsicas, qu\u00edmicas e microbiol\u00f3gicas abrem um leque de oportunidades para atingir as metodologias orientativas da Ag\u00eancia Nacional de \u00c1guas e Saneamento (ANA), Programa das Na\u00e7\u00f5es Unidas para o Meio Ambiente (PNUMA), Objetivos de Desenvolvimento Sustent\u00e1vel (ODS) da ONU-Brasil agenda 2030, e os fundamentos estabelecidos para o Novo Ensino M\u00e9dio brasileiro. Todo arcabou\u00e7o desta pesquisa est\u00e1 focado no efeito do curso C6X9F562 nos participantes, que foi registrado na Biblioteca Nacional de Registros do Brasil (BNRB) como um curso livre de qualifica\u00e7\u00e3o continuada para professores de Ci\u00eancias da Natureza e Suas Tecnologias, e a pesquisa realizada foi aprovada pelo Comit\u00ea de \u00c9tica em Pesquisa atrav\u00e9s do parecer 5.675.655. A abordagem da pesquisa \u00e9 qualitativa, de natureza aplicada, com caracter\u00edsticas explorat\u00f3rias, onde os procedimentos adotados foram conduzidos por uma pesquisa-a\u00e7\u00e3o devido seu car\u00e1ter participativo, impulso democr\u00e1tico e contribui\u00e7\u00e3o \u00e0 mudan\u00e7a social. A fundamenta\u00e7\u00e3o te\u00f3rica deste trabalho est\u00e1 pautada em documentos oficiais da \u00e1rea de meio ambiente, onde a classifica\u00e7\u00e3o da \u00e1gua dos rios de uma regi\u00e3o \u00e9 utilizada como uma reorienta\u00e7\u00e3o do ensino, principalmente na \u00e1rea de qu\u00edmica, sendo idealizado numa abordagem do pensamento sist\u00eamico para o ensino Ci\u00eancias da Natureza e convergente com a Pedagogia da Autonomia de Paulo de Freire. A pesquisa realizada nesta disserta\u00e7\u00e3o de mestrado demostra que a ferramenta metodol\u00f3gica desenvolvida foi capaz de impactar os professores pesquisados. A reorienta\u00e7\u00e3o do ensino de qu\u00edmica atrav\u00e9s do prop\u00f3sito de melhoria da qualidade da \u00e1gua de rios agu\u00e7a a investiga\u00e7\u00e3o cient\u00edfica, possibilitando uma vis\u00e3o sist\u00eamica para enfrentar desafios da atualidade e favorecendo o desenvolvimento da autonomia dos professores e alunos.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:20px\">Membros da banca<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-5\" style=\"font-size:14px\"><strong>Presidente<\/strong> &#8211; ANDRE MARQUES DOS SANTOS (ORIENTADOR) UFRRJ Presidente<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-6\" style=\"font-size:14px\"><strong>Interno<\/strong> &#8211; EMERSON GUEDES PONTES UFRRJ<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-7\" style=\"font-size:14px\"><strong>Interno<\/strong> &#8211; MARCELO HAWRYLAK HERBST UFRRJ<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-8\" style=\"font-size:14px\"><strong>Externo<\/strong> &#8211; ANA CAROLINA CALLEGARIO PEREIRA UNIFOA<\/li>\n\n\n\n<li class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-9\" style=\"font-size:14px\"><strong>Externa<\/strong> &#8211; FABIANA SOARES DOS SANTOS UFF<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-10 wp-block-paragraph\" style=\"font-size:14px\"><mark style=\"background-color:#8ed1fc\" class=\"has-inline-color\">Vers\u00e3o final da disserta\u00e7\u00e3o<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Metodologias Educativas e de Capacita\u00e7\u00e3o para a Melhoria da Qualidade dos Recursos H\u00eddricos Palavras-chave: \u00c1gua, Ensino de Qu\u00edmica, Pensamento sist\u00eamico, Autonomia.Data: 31\/03\/2023 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":168,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12662","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sem-categoria"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Wellis Rodrigo da Silva Costa - Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pt_BR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wellis Rodrigo da Silva Costa - Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Metodologias Educativas e de Capacita\u00e7\u00e3o para a Melhoria da Qualidade dos Recursos H\u00eddricos Palavras-chave: \u00c1gua, Ensino de Qu\u00edmica, Pensamento sist\u00eamico, Autonomia.Data: 31\/03\/2023 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/MestradoProfissionalEmGestaoeEstrategia\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-27T13:10:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-27T13:10:05+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"claudio\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"claudio\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. tempo de leitura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"claudio\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e0f551c65ce00d675b0cbbf8313bdf\"},\"headline\":\"Wellis Rodrigo da Silva Costa\",\"datePublished\":\"2026-08-27T13:10:04+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-27T13:10:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\\\/\"},\"wordCount\":397,\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\\\/\",\"name\":\"Wellis Rodrigo da Silva Costa - Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-08-27T13:10:04+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-27T13:10:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e0f551c65ce00d675b0cbbf8313bdf\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wellis Rodrigo da Silva Costa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/\",\"name\":\"Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),\",\"description\":\"Universidade Federal Rural do Rio de Janeiro \u2013 UFRRJ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/94e0f551c65ce00d675b0cbbf8313bdf\",\"name\":\"claudio\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/240ddbde0248db34fb721d717a5ea73f43746c5e9e1fb1b7a19b725080da6355?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/240ddbde0248db34fb721d717a5ea73f43746c5e9e1fb1b7a19b725080da6355?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/240ddbde0248db34fb721d717a5ea73f43746c5e9e1fb1b7a19b725080da6355?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"claudio\"},\"description\":\"GLPI 41543\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cursos.ufrrj.br\\\/posgraduacao\\\/profqui\\\/author\\\/claudio\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wellis Rodrigo da Silva Costa - Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/","og_locale":"pt_BR","og_type":"article","og_title":"Wellis Rodrigo da Silva Costa - Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),","og_description":"Metodologias Educativas e de Capacita\u00e7\u00e3o para a Melhoria da Qualidade dos Recursos H\u00eddricos Palavras-chave: \u00c1gua, Ensino de Qu\u00edmica, Pensamento sist\u00eamico, Autonomia.Data: 31\/03\/2023 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/","og_site_name":"Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/MestradoProfissionalEmGestaoeEstrategia","article_published_time":"2026-08-27T13:10:04+00:00","article_modified_time":"2026-08-27T13:10:05+00:00","author":"claudio","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"claudio","Est. tempo de leitura":"2 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/"},"author":{"name":"claudio","@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/#\/schema\/person\/94e0f551c65ce00d675b0cbbf8313bdf"},"headline":"Wellis Rodrigo da Silva Costa","datePublished":"2026-08-27T13:10:04+00:00","dateModified":"2026-08-27T13:10:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/"},"wordCount":397,"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/","url":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/","name":"Wellis Rodrigo da Silva Costa - Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/#website"},"datePublished":"2026-08-27T13:10:04+00:00","dateModified":"2026-08-27T13:10:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/#\/schema\/person\/94e0f551c65ce00d675b0cbbf8313bdf"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wellis-rodrigo-da-silva-costa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wellis Rodrigo da Silva Costa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/#website","url":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/","name":"Programa de Mestrado Profissional em Qu\u00edmica em Rede Nacional (PROFQUI),","description":"Universidade Federal Rural do Rio de Janeiro \u2013 UFRRJ","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/#\/schema\/person\/94e0f551c65ce00d675b0cbbf8313bdf","name":"claudio","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/240ddbde0248db34fb721d717a5ea73f43746c5e9e1fb1b7a19b725080da6355?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/240ddbde0248db34fb721d717a5ea73f43746c5e9e1fb1b7a19b725080da6355?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/240ddbde0248db34fb721d717a5ea73f43746c5e9e1fb1b7a19b725080da6355?s=96&d=mm&r=g","caption":"claudio"},"description":"GLPI 41543","url":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/author\/claudio\/"}]}},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/users\/168"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12662"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12666,"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12662\/revisions\/12666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cursos.ufrrj.br\/posgraduacao\/profqui\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}